ไทยเปลี่ยนอาหารส่วนเกินเป็นคาร์บอนเครดิต

ประเด็นสำคัญ

• ตัวเลขสำคัญ: ในปี 2567 ประเทศไทยผลิตขยะอาหารเกือบ 10 ล้านตัน โดยในจำนวนนี้ยังบริโภคได้ถึง 4 ล้านตัน ปริมาณมากพอที่จะเลี้ยงกลุ่มเปราะบางได้ 3.8 ล้านคน
• กลไกการทำงาน: สวทช. ได้สร้างระบบ Food Surplus Credit ซึ่งแปลงการบริจาคอาหารส่วนเกินให้เป็นคาร์บอนเครดิตที่ตรวจสอบได้ผ่านโครงการ T-VER
• การขยายผล: โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของแพลตฟอร์ม Thailand's Food Bank ร่วมกับมูลนิธิ SOS ตั้งเป้าครอบคลุม 30 จังหวัดภายในปี 2571 โดยเริ่มจากเชียงใหม่ ลำปาง และลำพูน

สวทช. หน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทย ได้พัฒนากลไกที่แปลงอาหารส่วนเกินให้กลายเป็นคาร์บอนเครดิตที่สามารถซื้อขายได้ บริษัทที่เลือกบริจาคอาหารแทนการทิ้งจะได้รับเครดิตที่ผ่านการรับรอง ซึ่งสามารถนำไปใช้ชดเชยการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของตนเอง หรือนำไปขายในตลาดคาร์บอนภาคสมัครใจได้

การคำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซที่หลีกเลี่ยงได้

กลไกนี้อาศัยการวัดปริมาณก๊าซมีเทนที่ไม่ถูกปล่อยออกมา เนื่องจากอาหารไม่ถูกนำไปทิ้งในหลุมฝังกลบ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดก๊าซเรือนกระจกจากกระบวนการย่อยสลาย จากนั้นจะนำค่าการปล่อยก๊าซที่เกิดขึ้นจากกระบวนการกู้คืนอาหารมาหักลบ ไม่ว่าจะเป็นไฟฟ้าที่ใช้ในการแช่เย็น เชื้อเพลิงสำหรับการขนส่ง และวัสดุสำหรับบรรจุภัณฑ์ ผลลัพธ์ที่ได้คือคาร์บอนเครดิตสุทธิ ซึ่งได้รับการรับรองตามโครงการ T-VER (โครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย) ที่บริหารจัดการโดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจกแห่งประเทศไทย

สี่เสาหลักในการดำเนินงาน

ระบบนี้ตั้งอยู่บนองค์ประกอบหลักสี่ส่วน ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ได้กำหนดแนวทางด้านความปลอดภัยทางอาหารสำหรับการบริจาค ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ได้พัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เชื่อมโยงผู้บริจาคกับผู้รับประโยชน์ โครงการ T-VER ทำหน้าที่บริหารจัดการการรับรองเครดิต ส่วนเสาหลักที่สี่เกี่ยวข้องกับสิทธิประโยชน์ทางภาษีสำหรับบริษัทผู้บริจาค

การขยายพื้นที่และช่องว่างทางกฎหมาย

หลังจากผ่านช่วงทดลอง ทีมงานของสวทช. ได้ดำเนินการในจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง และลำพูน ทางภาคเหนือของประเทศ โดยดึงโรงแรม ซูเปอร์มาร์เก็ต และชุมชนท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในพื้นที่ที่มีความหนาแน่นของนักท่องเที่ยวสูง เป้าหมายที่ประกาศไว้คือการขยายรูปแบบนี้ไปสู่ 30 จังหวัดภายในปี 2571 ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะเกี่ยวกับการบริจาคอาหาร โดยสวทช. กำลังผลักดันร่างกฎหมายที่จะรวมกองทุนชดเชยและสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ครอบคลุมมากขึ้น

การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและเป้าหมาย Net Zero

โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์แห่งชาติไทยเพื่อมุ่งสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ การลดปริมาณขยะอาหารที่ถูกนำไปฝังกลบหมายถึงการลดการปล่อยก๊าซมีเทนโดยตรง ซึ่งเป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจกที่ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศมากที่สุด สวทช. มุ่งหวังที่จะส่งออกรูปแบบนี้ให้เป็นต้นแบบสำหรับประเทศอื่นๆ ในเอเชีย ซึ่งปัญหาขยะอาหารและความไม่มั่นคงทางอาหารดำรงอยู่ควบคู่กัน